Донишҷӯён

tabe

hiradmand1996 — Thu, 04 May 2017 10:42:13 GMT

Периодическая система химических элементов

Бодиринг

hiradmand1996 — Tue, 25 Oct 2016 14:35:56 GMT

Бодиринг

Меваи бодиринг

Бодиринг(лотинӣ: Cucumis sativus) — растании полизии яксола. Ватани бодиринг Ҳиндустон ба ҳисоб меравад. Дар замони ҳозира қариб дар тамоми дунё парвариш карда мешавад. Бодиринг зироати гармидӯст аст, вале аз сабаби кӯтоҳ будани вақти нашъунамояш дар минтақаҳои шимолӣ низ кишт карда мешавад.

Тавсифоти ботаникӣ

Дарозии палакаш 1,5 – 2 м. Баргаш дандонадор, гулаш қифшакл. Мевааш дарозу борик, сабз; ҳангоми пурра пухта расидан, зарди тӯрдор мешавад. Бодирингро барои тархӯрӣ ва очоронидан, инчунин дар хӯришҳо истифода мебаранд. Таркиби бодиринг аз сафеда, қанд, клетчатка, оҳар, кислотаҳои органикӣ, витаминҳои В, С, РР, Е, микроэлементҳо иборат аст.

Хосияти шифоӣ

Дар тибби қадим табиати бодирингро сарду тар меҳисобанд. Бино ба маълумоти Абӯалии Сино Б. таб ва ташнагиро мешиканад, пешобро меронад, меъдаро қувват мебахшад, ҳангоми бемориҳои ҷигар муфид аст. Ба саглес гузошта бастани барги асалмолидаи Б. нафъ дорад. Ба ақидаи Муҳаммад Ҳусайни Шерозӣ Б. ҷисмро тоза ва сард мекунад, барои меъдаи гарм ва илтиҳоби масона муфид аст, шикамро нарм месозад, пешоб ва санги гурдаю масонаро меронад. Тухми Б. низ давои пешоброн аст, қабзиятро кушода рагҳоро тоза мекунад. Вале он бод ҳосил карда боиси сар задани қуланҷ мегардад. Барои бартараф намудани таъсири номатлуби Б. онро бояд якҷоя бо кашниҷ, шибит, сирко, асал ё зира истеъмол кард. Табибони халқӣ Б.-ро чун ғизои парҳезӣ, исҳоловар, пешоброн, талхарон, иштиҳоовар ба кор мебаранд. Оби Б., нақеъи обии тухм ва пӯсти он барои равондани доғи кунҷитак ва гармича нафъ дорад. Табибони халқии тоҷик бо ҷӯшоби решаи Б. зардпарвинро муолиҷа менамоянд. Оби бо асал омехтаи Б. илоҷи сулфа аст. Истеъмоли Б. тарашшӯҳи шираи меъда ва талхаро зиёд, кори узвҳои ҳозимаро беҳтар, қабзиятро пешгирӣ мекунад. Истеъмоли Б. хусусан барои одамони гирифтори иллати ҷоғар ва дарди санги пешобдон муфид аст. Се рӯз пай дар ҳам пӯсти Б.-и тару тозро дар об ҷӯшонида, он обро бинӯшанд, зардпарвинро дафъ мекунад. Тухми Б.-ро кӯфта гузошта банданд, сӯзиши меъда ва дигар узвҳои шикам ва даруни синаро таскин медиҳад, барои қӯтур, хушк шудани пӯст, аллергия, хориши бадан нафъ меорад; агар онро ба зери ноф гузошта банданд, пешоби бандшударо мекушояд. Б.-и очоронида ва намакин низ серғизо мебошад, вале бинобар зиёд кардани тарашшӯҳи шираи меъда ба ашхоси гирифтори гастрит, захми меъда ва рӯдаи дувоздаҳангушта зарар дорад. Аз Б. барои пардози пӯсти рӯ лосёнҳои гуногун таҳия карда мешаванд. Баъди истеъмоли Б. нӯшидани оби хунук ё газдор, лимонад, шир ҷоиз нест. Модарони ширхорадор низ бояд ҳангоми истеъмоли Б. эҳтиёт бошанд, зеро бисёр моддаҳои таркиби он ба шири сина мегузаранд ва имкон доранд, ки кӯдакро дарунрав созанд.

Модар

hiradmand1996 — Fri, 21 Oct 2016 01:41:14 GMT

Модар…. чӣ хел калимаи ширин ва дилагез аст. Вақте, ки Модар мегӯем тамоми бадану рӯҳамонро як эҳсоси хубе фаро мегирад, ки мо аз он ҳаловат мебарем.

Модар ба мисли замин якто аст ва муҳабати ӯ барои мо фарзандон беканора ва ҷовидона аст.

Як шаба ранҷе, ки Модар кашид
Бо ду ҷаҳонаш натавон баркашид.

Аё модар! Туро ёд кардам, дар танҳои чашм мепӯшам ва садои хандаҳоят ба гӯш мерасад. Вақте чашм мекушоям ин садо хомӯш мегардад, зеро ин садо тасаввур аз хотиротам буд. Туро ёд кардам модар, чӣ гуна суханҳое бароят бигӯям то ту дар наздам ҳозир шавӣ ва туро оғӯш гирам сарамро болои китфонат гузораму роҳат кунам. Оҳ модар! Чашмонам аз ёди ту ҳамеша нам ҳастанд. Чӣ қадар вазнин, чӣ қадар мушкил ин дурӣ аз ту, туро ёд кардам.

Биё модар, даст бар сарам бигузор, дили мисли мавҷҳои дарё пурталотум гаштаамро ором намо, биё ки ман бо ту розӣ дил бигуям. Эй раҳмати Худованд ту бузургтарин шахси ҳаёти, зеро бо ин ҳама бузурги маро пиҳил кардӣ. Эй ҷаннати Парвардигор дар рӯи замин! Ту василаи хушбахтии ҳаёти ман, зеро ту маро бизодӣ, баҳри ман шабҳо дар сари гаҳворам нишаста бехобӣ кашидӣ, ду ҷуйбори ширатро аз ман дареғ надоштӣ. Туро ёд кардам модар ту мисли гул ҳастӣ, ки аз бӯи хушат чаҳон муаттар аст. Аё модар! Туро ёд кардам, аз ин дурӣ дилам шикаста аст мисли намози мусофир.

Биҳишт, ки ризои модарон аст, дар зери қудуми Модарон аст. Бале Модар қиматарин неъмати дунё, сарчашмаи муҳабати беканор, химматбаландтарин шакхси башар аст. Канори модар худ мақсади аввалини ҳаёти мост. Мисли оғӯши модар биҳиштосо макони дигаре нест. Модар мисли замин танҳо ва яктост. Модар дар ҳама ҳолат чӣ ҳозиру чӣ ғоиб пайваста дар ёди фарзанд ҳаст. Аз даст рафтани Модар барои фарзанд фоҷеаи хело гарон аст;

Модар, модар, каси баҳиммат бошад,
Дидори шарифи ӯ ғанимат бошад.
Аз маҳзани панди он бигир арзонӣ,
Фардо чӣ кунӣ, ки ганҷи қимат бошад.

Оре, давлати фарзандон модар аст. Зиндагӣ худ шеър аст, ки бо аллаи модар ибтидо гирифта, бо номи он хотима меёбад. Ҳар фарзанде,ки қимати модарро донад бо дуояш хушбахту шӯҳратёр мегардад.

Сад ҷону дил фидои як муддаои модар,
Фатҳу кушоиш орад дасти дуои модар.
Хира бар он касонам к-аз хештан ризоянд,
Як бор ношунида ҳарфи ризои модар

Аз сарвату зи шӯҳрат гар бар фалак занад сар,
Таъзим мекунам боз дар пеши пои Модар,

Зиҳӣ, Модар, ба чунин қудрату матонат, эҳсону ҷасорат ва меҳру садоқати беканор, ки бузургони олам дар пешат сар фуруд меоранд…

Бузургии зан-модар пеш аз ҳама дар он таҷассум меёбад, ки ӯ чароғи хонадон, идомадиҳандаи насл, тарбиякунанда ва ба камолрасонандаи фарзанд, инчунин нигоҳдорандаи забон, таърих ва фарҳанги миллӣ мебошад. Пайғамбари ислом ҳазрати Муҳаммад дар яке аз ҳадисҳои худ мефармояд: “Чаҳор чиз саодати шахс аст: ҳамсари шоиста, фарзандони хайрхоҳ, рафиқони хуб ва рӯзӣ дар Ватан”.

Ба ин маънӣ, занону модарон ҳамеша дар тарбияи фарзандони соҳибмаърифату хайрхоҳ ва дорои ахлоқи ҳамида кӯшиш намуда, онҳоро ба ҳаёти мустақилона омода созанд. Зеро фарзанди аз ҷиҳати ҷисмонӣ ва маънавӣ солим ба қадру манзалати падару модар, Ватан ва таъриху тамаддуни миллат мерасад ва барои давлату миллати худ хизмат мекунад.

Ин масъулияти бузург модаронро вазифадор месозад, ки дар баробари нигоҳубину парасторӣ ва камолоти маънавию ҷисмонии фарзандони худ онҳоро дар рӯҳияи худогоҳиву худшиносӣ, ҳувияту ифтихори миллӣ, ватандӯстиву ватанпарастӣ ва ҳомии марзу бум тарбия намоянд.

Агар ободиву суботи ҷомеа аз осоишу оромии ҳар як оила вобаста бошад, дар навбати худ ободии ҳар як хона дон аз рӯҳияи солиму созанда, сатҳи маънавиёту маърифатнокӣ ва тандурустии зан-модар вобаста аст. Нақши модар махсусан дар тарбия, омӯхтани забон, таъриху фарҳанг, донишҳои муосир ва умуман камолоти маънавӣ ва ҷисмонии фарзанд хеле барҷаста мебошад.

Модар барои ҳар як шахс азизу муқаддастар аз ҳама мавҷудоти рӯи олам аст. Модари ман ҳам бароям гиромитарин ва наздиктарин инсон ҳастанд. Ҳар чӣ ки дар рӯйи замин дорам, ҳатто ҷони азизи худро лозим шавад, тайёрам барояшон фидо созам. Модарон арзандаи ҳамагуна эҳтирому дӯстдорианд. Зеро меҳрубонтарин инсонҳои рӯи оламанд ва фарзандро дар ҳама ҳолат дастгиранду дилсӯзу бахшанда. Hавозиши дастони модар беҳтарин истироҳат аст барои фарзанд, новобаста ба синну сол.

Дар ҳаққи модар чӣ қадар сухан гӯем кам аст… онҳо хеле бузурганд!
Ҷанннат, ки ризои Модарон аст дар зери қудуми Модарон аст.

Рӯзе як нафар пеши Пайғамбарамон (с.а.с) меояд ва мепурсад :
Эй Расули Худо ба ки ман хушрафторӣ кунам, киро хуб нигоҳ кунаму эҳтиром кунам?
Пайғамбари бузург (с.а.с) мегӯяд: Ба МОДАРАТ.
Вай шахс боз мепурсад, баъд ба ки?
Пайғамбарамон боз мегӯянд ба МОДАРАТ.
Он шахс, дафъаи 3-юм мепурсад
Пайгамбарамон боз ба МОДАРАТ мегӯянд.
Вақте боз мепурсад… Пайгамбари бузург он вақт ба ПАДАРАТ мегӯянд.
Ин бузургии Модарро бинед, ки Пайғамбарамон 3 бор ба МОДАРАТ мегӯянд…

Модар бузург аст. Бузургии модар дар он аст, ки бузургтарин неъмати дунё – фарзандро ба дунё меорад. Шабу рӯз дар фикри он аст, ки фарзанд бузург, донишманд, ҳунарманд шавад ва барои ҷомеа инсони саҳмгузор гардад. Вақте ки фарзандаш 1-2 сола мешавад, модар ба вай аввалин калимаҳоро ёд медиҳад. Вақте ки фарзанд калимаҳоро аз бар карда натавонад, модари бузург бо вай пайваста калимаҳоро такрор карда, омӯхтани онро мусоидат менамояд, то ки фарзанд сухан карданро ёд гирад, тарзи озодона сухан карданро аз худ намояд ва дар синни 3-4 солагӣ ба ӯ тарзи рафтору кирдор ва ба калонсолон чӣ тавр суханронӣ намуданро нишон медиҳад.

Як калимаро ба фарзанди 2-3 сола, агар ягон шахси дигар омӯзонад, он фарзанд ба як бору ду бор калимаи вайро аз худ намекунад, зеро он шахси дигар ба ин кӯдак такрор намекунад. Дар ин ҷо бузургии модар маълум мешавад.

Дуруштии об ва роҳҳои бартараф кардани он

hiradmand1996 — Thu, 20 Oct 2016 15:56:38 GMT

        Дуруштии об ва роҳҳои бартараф кардани он

       Дар табиат оби тамоман холис мавҷуд нест: об ҳамеша дар таркибаш ба миқдори кам бошад ҳам дар таркибаш баъзе моддаҳои дигар низ дорад. Масалан, об бо баъзе намакҳои дар қишри заминбуда бо реаксия дохил шуда, дуруштии муаян пайдо мекунад.
      Маҷмӯи хосиятҳое, ки об зери таъсири ионҳои Са⁺ ва Mg⁺ ба онҳо соҳиб мешавад, дуруштии об номида мешавад. Агар консентратсияи ин ионҳо зиёд бошад, обро дурушт ва агар кам бошад, обро нарм меноманд. Махз дамин ионҳо ба обҳои табии хосиятҳои махсуе мебахшанд. Дар вақти ҷомашӯйи оби дурушт на фақат сифати матои мешустагиро паст мекунад, балки боиси сарфи зиёди собун мегардад, зеро як миқдор собун бо ионҳои Са²⁺ ва Mg²⁺ пайваст мешавад ва кафки собун танҳо баъди пурра такшин шудани ионҳои калсий ва магний пайдо мегардад. Бояд гуфт, ки баъзе воситаҳои сунъи шӯянда дар оби дурушт либосро нағз мешӯянд. Сабаб дар он аст, ки намакҳои калсий ва магний ин моддадо дар об ба осони ҳал мешаванд.
Дар оби дурушт хӯрок бо мушкили мепазад ва сабзавоти дар он пухташуда таъми хуш надорад. Чойи аз оби дурушт дам кардашуда таъмашро гум мекунад. Дар айни ҳол ин ионҳо аз ҷиҳати санитари-гигиени хатарнок нестанд. Лекин обе, ки дар таркибаш ба микдори зиёд иоиҳои Са²+ ва Mg²+ дорад чун оби баҳру уқёнус дорой таъми талх аст ва ба меъдаю руда таъсири манфи мерасонад.
Оби дурушт барои истифода дар дегҳои буғи номақбул аст: намакҳои ҳалшуда дангоми ҷӯшонидани об дар деворҳои дег такшин шуда, қобилияти гармигузаронии дегро паст мекунанд.
Баъзан ҳангоми аз ҳад зиёд тафсидани дег таркиш ба амал омаданаш мумкин аст. Дар чойникҳо низ таишин ҳамин тавр ҳосил мешавад. Оби дурушт инчунин барои таҷҳизоти металли ва қубурҳо зарарнок мебошад.
Ионҳои Са²⁺ дуруштии калсийги, ионҳо Mg²⁺ бошанд, дуруштии магнийгиро ба вучуд меоранд. Дуруштии умуми ба суммаи дуруштиҳои калгийги ва магнийги яъне ба суммаи консентратсияи ионҳои Са²⁺ ва Mg²⁺ баробар аст.
Аз ҷиҳати просессоҳои нармкунии об ду намуди дурушти: карбонати ва ғайрикарбонатиро фарқ мекунанд. Дуруштии карбонати гуфта, дуруштиеро менаманд, ки ба туфайли иштироки ҳамон қисми ионҳои Са²⁺ ва Mg²⁺, ки ба ионҳои гидрокарбонат НСОз-и дар таркиби об мавҷуда эквивалентанд, ба амал меояд. Бо ибораи дигар дуруштии карбонати аз ҳисоби гидрокарбонатҳои калсий ва магний ба амал меояд. Ҳангоми ҷӯшонидани об гидрокарбонатҳо вайрон шуда, ба карбонатҳои камҳалшаванда табдил меёбанд. Карбонатҳо такшин шуда, дар натиҷа, дуруштии умуми ба бузургии дуруштии карбонати кам хоҳад шуд. Бинобар ин дуруштии карбонатиро дуруштии муваққати низ меноманд. Ҳангоми ҷӯшидани об ионҳои Са²⁺ ба намуди карбонат такшин мешаванд.
Са²⁺ + 2НС0₃^- = СаСОз + СаО + Н₂

Ионҳои магний бошанд, ба намуди намаки асосии карбонат ё гидроксиди магний (хагагоми pH > 10,3 будан) такшин хоқанд шуд:
Mg²⁺ + 2НСО3^- + 20Н^- = Mg(OH)₂C0₃ + С0₂ + Н₂0

Ионҳои гидроксид ОН^- дар натичаи таъсири мутақобилаи ионҳои гидрокарбонат НСОз^- ва об ҳосил мешаванд.
          Дуруштие, ки баъди ҷӯшонидани об боқи мемонад, дуруштии ғайрикарбонати номида мешавад. Ин намуди дуруштиро намаҳои калсий ва магний кислотаҳои қави, асосан сулфатҳо ва хлоридҳо, ки дар таркиби об мавчуданд, ба амал меоранд. Ҳангоми чӯшонидани об дуруштии ғайрикарбонати бартараф намешавад. Бинобар ин онҳоро дуруштии доими низ меноманд.

       Тавсифи микдории дуруштии обро дида мебароем. Дараҷаи дуруштии об ҳар хел ифода карда мешавад. Дар СССР онро ба суммаи миллиэквивалентҳои (мэкв) ионҳои Са²⁺ ва Mg²+, ки дар 1 л аб мавчуданд, ифода мекарданд.
      Аз рӯи кимати дурушти якчанд навъи обҳои табииро фарқ мекунанд: хеле нарм — дуруштиаш то 1,5 мэкв/л; нарм — аз 1,5 то 4 мэкв/л; оби дуруштиаш миёна — аз 4 то 8 мэкв/л; дурушт —аз 8 то 12 мэкв/л; аз ҳад зиёд дурушт — зиёда аз 12 мэкв/л. Махсусан обҳои баҳру уқёнусҳо хеле дурушт мебошанд. Масалан, дуруштии оби баҳри Сиёҳ чунин аст: дуруштии калсийги — 12 мэмв/л, дуруштии магнийги — 53,5 мэкв/л ва дуруштии умуми — 65,5 мэкв/л. Дар океанҳо бошад, об боз ҳам дурушттар аст: дуруштии калсийги — 22,5 мэкв/л, дуруштии магнийги — 108 мэкв/л ва дуруштии умуми — 130,5 мэкв/л. Дуруштии оби нушоки ва обе, ки дар хоҷагии халқ истифода мешавад бояд аз 7 мэкв/л зиёд набошад.

Аксаран оби дуруштро пеш аз истеъмол нарм мекунанд. Барои ин одатан моддаҳои гуногуни химиявиро истифода мебаранд. Масалан, дуруштии карбонатиро бо илова кардани оҳаки шукуфта бартараф кардан мумкин аст:
Са²⁺ + 2НС0₃- + Са²⁺ + 20Н^- =2СаСО₃+ 2Н₂0
Mg²⁺ + 2НС0₃- + 2Са²⁺ + 40Н^-= Mg (ОН) ₂+ 2СаС0₃ + 2Н₂ О
Агар ба оби дурушт якбора ҳам оҳак ва сода илова намоем, дар натича дуруштии карбонати ва ғайрикарбонатиро бартараф кардан мумкин аст (усули оҳаки-содави). Дар ин маврид дуруштии карббнатиро оҳак нест карда дуруштии ғайрикарбонатиро бошад, сода бартараф менамояд:
Са²⁺ + С0₃^2-= СаСОз
Mg²⁺ +Н СОз^2- =MgC0₃
ва баъд
MgC0₃ + Са²⁺ + 20Н^- = Mg(OH)₂+ СаС0₃
Дигар усулҳои бартараф кардани дуруштии обро низ ба кор мебаранд, ки дар байни онҳо яке аз усулҳои ҳозирааш ба истифодаи катионитҳо асос ёфтааст.

Моддаҳои сахте мавчуданд, ки дар таркибашон ионҳои серҳаракат доранд. Ин ионҳо ба ионҳои муҳити беруна иваз шуда метавонанд. Чунин моддаҳоро ионидҳо меноманд. Махсусан, қатронҳоиҳои ионивазкунанда, ки дар асоси полимерҳои сунъи ҳосил мешаванд хеле паҳн шудаанд. Ионитҳо (қатронҳои ионивазкунанда) ба ду гурӯҳ ҷудо мешаванд: катионтиҳо ва анионитҳо. Ионитҳое, ки катионҳояшонро бо катионҳои муҳити беруна иваз мекунанд, катионитҳо ҳам доранд. Агар ионитҳо ба муҳити беруна анионҳояшонро иваз кунанд, онҳоро анионитҳо меноманд. Ионитҳо дар маҳлули намакҳо, кислотаҳо ва ишқорҳо ҳал намешаванд. Катионитҳо,дар намуди донаҳои сиёҳ ва хокистарранг мавҷуд буда, диаметрашон аз 0,5 то 2 км мебошад. Анионитҳо низ шакли донаро дошта, сафед, гулгун ё каҳваранганд.
Барои бартараф кардани дуруштии об катионитҳо — қатронҳон сунъии ионивазкунанда ва алюмосиликатҳо, масалан Na истифода бурда мешаванд. Таркиби онҳоро шартан бо формулаи умумии Na₂R ифода кардан мумкин аст, ки дар ин ҷо Na⁺—катиони серҳаракат ва R^2-— кисми манфизаряди катионит мебошад. Масалан, дар мисоли боло
R^2- = [Al₂Si₂0₈ • Н₂ О]^2-
аст. Агар обро аз қабатҳои катионит гузаронем, он гоҳ ионҳои натрий ба ионҳои калсий ва магний иваз мешаванд. Инро схемави чунин тасвир намудан мумкин аст:
Са²⁺ + Na₂R = 2Na⁺ + CaR Mg²⁺ + Na2R — 2Na⁺ + MgR

Ҳамин тариқ, ионҳои калсий ва магний аз об ба катионит гузашта, ионҳои натрий бошанд, аз катионит ба об мегузаранд. Дар натича дуруштии об бартараф мешавад.
Агар ионҳой натрий аз катиони ба микдори зиёд ба об гузаранд, одатан катионинро аз нав барқарор мекунанд. Барои ин катионитро дар маҳлули хлориди натрий нигоҳ медоранд. Дар ин маврид просесси баръакс рӯй медиҳад ионҳои натрий, ки дар маҳлул мавҷуданд, ионҳои калсий ва магний таркиби катионитро иваз мекунанд:
CaR + 2Na+ = Na₂R + Са²⁺
MgR + 2Na+ = Na₂R + Mg²⁺
Катионити аз нав барқароршударо боз барои нарм кардани оби дурушт истифода бурдан мумкин аст.

Лавҳа дар васфи модар

hiradmand1996 — Sun, 16 Oct 2016 16:01:26 GMT

МОДАР, эй латифтарин гули бустони хасти! Эй богбони хастии ман. Нафасхои ту буи бихишт медиханд, ту худ аз чинси бихишти! Бихишт зери пои туст. Ту мехрубонтарин ситораи хасти, ки ман дорам. Намедонам, то кучои дунё метавонам аз мехрубонии ту бинависам!
Ту бо маниву ман бехабар зи худ. Ту ошнову ман дидаам гариб бо худ. Солхост мепарвари марову хар лахза мунтазири лабхандам хасти. Солхост,ки ман туро он кадар, ки лоики он хасти, нашнохтаам. Солхост, ки дар васфи ту дар мондаам. Худоё, ту васф кун, ки натавонам, ту бигу, ки ман безабонам. Зи васфи ин бандаи ту ман дар хайрату ачзам. Чи гуна васф кунам он шабхоро, ки ман хобу у бедор, ман хобу у дар фикри дунёи ман, дар фикри фардову фардохои ман. Ман гофил аз дунёи хешу у олим ба дунёи ман. Ман паи хатокориву у хар шаб паи покии ман. Гаштам миёни шеърхо, макоми ту зи шеърхо воло. Гаштам миёни богхо, Худованд бунёд карда бихишт зери пои ту.
Садои ту ошнотарин каломест, ки мешиносам. Ту рухи тамоми шеърхои ошикони, ки бояд бисароянд! Хама мехрубонихо ба лабханди ту меарзанд! Аллаи ту суруди нахустини зиндагии ман аст! Ман дилтангихоямро дар огуши гарми ту фаромуш кардам ва аз овони кудакиям бо садои нарму форамат, бо аллахои нозпарварат дар калби кучакам мехри сухан гуфтанро парвариди. Хануз дуст дорам соатхо дар огуши мехрубонихои ту гиристанро. Ту мисли он паррандае, ки ман тавонистам солхои сол пешониашро бибусам. Худо кунад, битавонам тамоми рузхо васфи туро бисароям.
Туи, ки худ бихишти! Ту аввалин ва бошукухтарин неъмати Аллох, ки ман дидаам. Сарчашмаи тамоми ПОКИХО ДОМОНИ ТУСТ! Аз домони туст, ки мард ба меъроч меравад. Рухат аз тамоми оинахо зулолтар аст. Гармии огушат бехтарин панохгохест, ки барои рузхои дилтангии кудакона сурог дорам. Буи исматат дилнавозтарин насимест, ки зимистонро ба бахор наздиктар мекунад. Ту вориси покдомании Марями! Ту аз тамоми гунчахое, ки мешиносам, поктари!
Модар, харчи дар китобхои лугат кофтам,ки калимае пайдо кунам, то битавонад, макому манзалати туро он тавр, ки шоистаи макоми болои ту бошад, бирасонад ва бузургии туро ситоиш кунад, наёфтам. Оё дар дунё бехтар аз модар шахсе вучуд дорад? Харгиз. Замоне, ки аз у меандешам, тамоми вучудам баробари захамоту машаккоти модар таъзиму такрим менамояд.
Зеботарин таърифе, ки дар васфи модар будааст, ин он кавли хабаби Худост, ки фармуд: « Бихишт зери кадамхои модарон аст».
Ба хок гуфтам, аз макоми модар, укёнусхоро нишонам дод. Ба об гуфтам, аз макоми модар, кахкашонро нишонам дод. Ба бод гуфтам аз атри огушаш, машоми бихиштро масти шамими хеш кард. Ба оташ гуфтам аз харорати ишкаш, араки шарм бар чабини хуршед нишонид.
Модар, яъне шамъ, яъне табассуми гаранбахо дар оинаи ишки илохи! Туро дуст дорам ба андозаи хамаи мехрубонихоят. Туро ошикам ба андозаи тамоми мехри модарият. Ту сапедатарин иттифоки дунёи. Ранчхоро ба худ харидиву анбуху дардхои токатфарсоро тоб оварди. Дар хар тапиши калбат дардхоро ба чон хариди, то солиму хушбахт ба воя бирасам.
Ту насиме хасти дар хаёли дилангези субх, парастуи сабукбол дар осмони хушбахти. Дастхои мехрубони туро он хангом, ки бар сарам мекашиди, дар ёд хохам дошт, дар тамоми пирузихоям, хамеша ёд хохам дошт, касе, ки нози маро мехарад, ту, модари! Касе, ки хеч гох бахонахои ман хастааш накардааст, ту, модари!
Модар, эй сояи алтофи Худо! Эй саросар хама мехр! Эй дилангезтарин маънии ишк! Эй, ки ёдат хама оромиши ман, эй вучудат хама хохиши ман. Дасти ту гармтарин гармии мехр, мехри ту поктарин маънии ишк! Нафасат роихаи райхон аст. Дидаи руи накуят, модар, хама дарди маро дармон аст. Хона бо будани ту бехтарин боги дилангези Худост. Поктар аз хама покихои, хубтар аз хама хубихои, босафотар аз хама дунёи, МОДАРАМ!!!

Сояи лутфи Худои, модар,
Маънии ишку вафои, модар.
Шеъри ман лоики тафсири ту нест,
Авчи мехриву сафои, модар.

Вақтро ғанимат дон!

hiradmand1996 — Sun, 09 Oct 2016 10:07:35 GMT

Вақтро ғанимат дон!

Ақраби соат тик — тик мезад. Ченаки вақтро нишон медод. Инсон бехабар аз он ки умри ў мегузарад чашм ба ақрабаки соат медўзад. Вақт мегузарад, умр мегузарад. Гоҳо босамар, гоҳе бесамар. Мисли дарьёст, ки ба оқиб барнагардад, мисли оби аз кўза рехта, ки ҳаргиз бардошта нашавад, мисли тири аз камон ҷаста, ки баргардонида намешавад, мисли косаи шикаста, ки ба ҳам пайванд нагардад.

Вақтро бояд ғанимат донист, онро сарфи корҳои хуб кард. Онро тавре истифода бояд бурд, ки дар оянда аз он пушаймон нашавӣ, онро тавре истифода бояд бурд, ки муфид бошад, онро тавре истифода бурд, ки аз он нишон боқӣ монад, нишоне, ки аз вақти гузашта дарак диҳад, аз ҳамон вақте ки онро ба фоидаи худ истифода кардӣ.
Вақти гузашта мисли он пирамарди қоматхамида аст, ки ҷавонии худро дубора мекобад, он ҷавоние, ки замоне насибаш буд, он ҷавоние, ки нашъаи умри ў буд, ҷавоние, ки маънию ҳасти зиндагонии ў буд. Магар он ҷавонӣ, маънию ҳастии зиндагӣ дубора бар мегардад? Магар тири аз камон ҷаста боз бармегардад? Магар он оби гузашта ба қафо бармегардад? Оҳ, оҳ он вақти гузашта, сад дареғи он вақти гузаштаи аз даст рафта, вақти гузаштаи ба боди сабо рафта.
Афсўс мехўрем, афсўс аз он вақти аз даст рафта, ки пурсамар набуд, эътиборе надодем, ҳис накардем, мушоҳида накардем. Чун пойбанди ҷойгаҳ гардидем, чашмонамон ба ҷузъ сақфи хона чизе намебинад ба дуриҳои дур назар меафканем, ба он дуриҳои дур, ки гузаштааш ном мебаранд, гузаштае, ки ба саҳифаҳои таърих табдил ёфтааст. Онро дар тарозуи ақл бармекашем, меандешем, худро маломат мекунем. Лек ҳайҳот, фиғон мекашем, оҳисард аз дили пурдард мекашем, фарьёд мезанем бар сўйи даргоҳи худованд:
— Эй худованди бузург! Маро бубахш, маро, як бандаи оҷизатро, як бандаи оҷизе, ки умр сарфи корҳои беҳуда кардааст, дарахте нашинонидааст, манзиле обод накардааст, кори савоберо иҷро накардааст, аз он барои худ тўшаи роҳ тайёр накардааст. Он бандае, ки аз вақти аз даст рафта ангушти надомат ба дар мезанад, афсўс мехўрад, ба худ мепечад, тарс аз дидори ту дорад, бо вохўрӣ бо ту омода нест.
Дар чашмонамон ашк халқи мезанад, чашмонамон пуроб мегардад. Чашмонамон пуроб мегардад дар ҳамон вақте, ки кор илоҷ надорад, ҷавонию ғурур надорад, пирию барҷомондагӣ насибаш гардидааст. Боз оҳ мекашем, худро ба ҳар кўй мезанем, сари худро меқапем. Магар ин хатогии мо ислоҳе дорад? Барои чӣ ба суханони пандомез диққат надодем? Баръакс, онро инкораш намудем, худро одами ботамиз пиндоштем, бехабар аз он, ки мо аз одами ботамиз фарсахҳо дур ҳастем, аз он дар мо нишонае нест. Пас, одами ботамиз кист? Ба саволи худ ҷавоб меҷўем, ба саволи худ аз ғайб ҷавоб мешунавем. Ҷавобаш таҳаммулнопазир аст, лекин таҳаммулаш мекунем, тоқатнопазир аст, лекин бардошт мекунем, мисли ҳақиқат талх аст, қабулаш мекунем. Зеро гунаҳкорем, гунаҳкорем дар назди худованд, ки шукронаи неъмати ато намудаш накардем, гунаҳкорем дар назди волидайни худ, ки дар пирӣ хизмати онон накардем, қадамҳои ононро нури басар накардем, гунаҳкорем дар назди насли худ, дар назди насли худ, ки баҳрашон фарҳанге мерос намондем то меросаш монанд.
Оҳ, оҳ тақдир чигуна сахт аст, талху нангин аст, бо гузаштаи хубаш сарбаландист, бо гузаштаи бебақои худ нангин аст. Оҳ мекашем, оҳ аз дили пурдард, аз айёми гузашта, аз вақти аз даст рафта…
Пас дустон вақти худро сарфа намоед ва инро худи ҳозир сар кунед то оянда пушаймон нашаведу нагуед, чаро инро пештар фикр накардам..........

Аз таърихи пули миллии Тоҷикистон

hiradmand1996 — Sun, 09 Oct 2016 10:00:27 GMT

Аз таърихи пули миллии Тоҷикистон

Таърихи пайдоиши муомилоти пулӣ дар қаламрави Тоҷикистон аз давраҳои қадим ибтидо мегирад.
Тангаҳои қадимтарине, ки дар қаламрави Тоҷикистон пайдо гардидаанд, дорикҳои тиллоии хахоманишиянд (асрҳои VI - V то милод), ки дар бозёфти машҳури "Хазинаи Амударё", ки ҳанӯз соли 1878 дар ноҳияи Қубодиён кашф гардида буд, ба даст омадаанд.
Сарзаминҳои Суғд ва Бохтари қадим, ки ҳудуди Тоҷикистони имрӯза ҷузъе аз қаламрави онҳост қисмати муҳими империяи Хахоманиширо ташкил намуда, дар меҳвари савдои қадими байналхалқии Шарқу Ғарб қарор гирифта буданд.
Муомилоти пулӣ дар қаламрави Тоҷикистон минбаъд дар аҳди Искандари Мақдунӣ ва Селевкиён (асри IV - миёнаи асри III то милод) рушд пайдо качрд.
Зикри ин матлаб муҳим аст, ки дар давраи ҳукмронии Антиохи I (ибтидои асри III то милод) дар Бохтар сиккахона амал мекард, ки дар он тангаҳои калони нуқрагӣ (тетрадрахма) бо ному тасвири шоҳ сикка зада мешуд. Шукуфоии бештари муомилоти пулӣ дар қаламрави Тоҷикистон ба давраи мавҷудияти давлати Юнонӣ - Бохтарӣ (асрҳои III - II то милод) тааллуқ дорад.
Дар аҳди Кӯшониён рушди муомилоти пулӣ идома ёфт ва хусусиятҳои нави маҳаллӣ пайдо кард. Тангаҳо дар он айём аз тилло, нуқра ва мис сикка зада мешуданд. Дар қаламрави Тоҷикистони қадим бештар аз 20 хазинаи тангаҳои кӯшонӣ бозёфт гардидааст.
Дар тангаҳои кӯшонӣ тасвирҳое, ки бо дини зардуштӣ робита доштанд, бартарӣ пайдо намуда буданд. Дар айни замон шоҳони кӯшонӣ сиёсати мӯътадили ҳамоии мазҳабиро амалӣ намуда, дар тангаҳои худ тасвири худои ҳиндувон Шива ва ҳамчунин Буддоро ҷой дода буданд. Онҳо халқу фарҳангҳои мухталифро муттаҳид намуда буданд, ки дар шароити ҳамзистии осоишта инкишоф меёфтанд.
Дар асрҳои миёна муомилоти пулӣ дар давраи нахустин давлати мутамаркази Тоҷикон - Сомониён дар асрҳои IХ - Х то авҷи аълои тараққиёти худ расид. Дар ин замон дар бештар аз 30 шаҳри Мовароуннаҳру Хуросон сиккахонаҳо амал мекарданд.
Дирҳамҳои Сомонӣ на танҳо дар ҳудуди ин давлат, балки фаротар аз қаламрави он дар муомилот қарор доштанд.
Рушди минбаъдаи муомилоти пулӣ дар Осиёи Миёна ба давраи Темуриён (асри ХV) рост меояд. Хазинаҳои бузурги тангаҳои мисини Темуриён дар Душанбе, Хуҷанд, Ҳисор, Регар ва маҳалҳои дигар бозёфт гардидаанд.
Сикказании танга дар қаламрави Осиёи Миёна то соли 1920 идома ёфт.
Барориши нахустин пулҳои коғазӣ дар қаламрави Осиёи Миёна, ки мисли сиккаҳои нуқра "танга" ном доштанд, ба солҳои охири ҳукмронии амири охирини Бухоро Саид Олимхон рост меояд.
Пулҳои коғазӣ бо арзиши 20, 50 100, 300, 500, 1 000, 2 000, 5 000, 10 000 танга ба муомилот бароварда шуда буданд.
Моҳи сентябри соли 1920 дар қаламрави аморати Бухоро Ҷумҳурии Халқии Шӯроии Бухоро ташкил гардид, ки барориши ҳамон пулҳои коғазии амириро танҳо бо фарқиятҳои ҷузъӣ идома дод, аз ҷумла дар доираи болоӣ навиштаи "Ҳукми ҳумоюни олӣ содир шуд" ба нишонаи шӯравӣ -тасвири дос ва бастаи гандум иваз гардид ва ному вазифаи мансабдорон дигар карда шуданд. Тамоми матни ин пулҳо ба забони тоҷикӣ навишта шудааст.
Дар қаламрави Тоҷикистони кунунӣ то соли 1925 ягон муассисаи бонкӣ мавҷуд набуд.
Зарурияти ифтитоҳи муассисаи мустақили бонкӣ бо ташкили Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон (соли 1924) ба миён омад.
Моҳи майи соли 1925 таъсиси воҳиди ҷумҳуриявии Душанбегӣ, баъдтар Тоҷикистонии Бонки давлатии Иттиҳоди Ҷамоҳири Шӯравии Сотсиалистӣ эълон гардид.
Ташкили низоми муосири бонкӣ танҳо баъди истиқлолият ба даст овардани Тоҷикистон (9 сентябри соли 1991) ва ташкили Бонки миллии Тоҷикистон муяссар гардид.
Бо вуҷуди он, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 1991 истиқлолият ба даст овард, то охири соли 1993 дар ҳудуди ҷумҳурӣ пули давраи Иттиҳоди Шӯравӣ ва баъдтар аз 1 январи соли 1994 - пули нақди Федератсияи Русия гардиш мекард.
Тоҷикистон дар байни давлатҳои нави мустақил ягона кишваре боқӣ монда буд, ки дар қаламрави он то соли 1995 рубли Федератсияи Русия дар муомилот истифода мешуд. Ин вазъият як қатор мушкилоти ҷиддии иҷтимоию иқтисодиро ба миён овард: қарзи давлатии ҷумҳурӣ аз сабаби нарасидани пули нақд барои пардохти музди кор, нафақа ва кӯмакпулиҳо бемайлон меафзуд; маблағгузории иқтисодиёт амалан қатъ гардид ва ниҳоят Бонки миллии Тоҷикистон имконияти гузаронидани сиёсати мустақилонаи пулию қарзӣ ва асъориро маҳрум буд.
Ҳалли ин мушкилот ва масъалаҳои дигар зарурияти ҷорӣ кардани пули худиро ба миён овард.
Ҳамин тариқ бо мақсади татбиқи сиёсати самараноки иқтисодӣ, суръатбахшӣ бв дигаргуниҳои иқтисодӣ ва бунёди низоми мустақили пулии Тоҷикистон бо ташаббуси шахсӣ ва дастгирии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон мӯҳтарам Эмомалӣ Шарипович Раҳмонов дар хусуси ҷорӣ кардани пули миллии Тоҷикистон қарор қабул гардид.
Мутобиқи Қарори Комиссияи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба ҷорӣ намудани пули миллӣ аз 6 майи соли 1995, № 8 (324) "Дар бораи тартиби дар қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон ба муомилот баровардани пули миллӣ - рубли тоҷикӣ" аз 10 майи соли 1995 пули миллии Тоҷикистон бо арзиши 1, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500, 1000 рубли намунаи соли 1994, барориши Бонки миллии Тоҷикистон, ба муомилот бароварда шуд.
Ба муомилот баровардани пули миллӣ барои рушди минбаъдаи ҷумҳурӣ аҳамияти муҳими иқтисодӣ дошт ва падидаи сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангие гардид, ки бо мусоидати Хазинаи Байналхалқии Асъор сурат гирифт.
Ин воҳиди пулӣ дар муддати 5 соли дар муомилот қарор доштанаш дар ташкили заминаҳои истиқлолияти иқтисодии кишвар нақши муҳим бозид ва барои оғози фаъолияти нави комилан миллии пулӣ шароити зарурӣ муҳайё гардонд.
Бо фароҳам омадани суботи сиёсӣ ва иқтисодии кишвар Бонки миллии Тоҷикистон соли 1999 бо муассисаи Giӯsӯckӯ & Dӯvқiӯnt (Олмон) барои тайёр кардани пули миллӣ, ки таърихи гузашта ва фарҳангии имрӯзаи халқи тоҷикро инъикос менамояд,шартнома баст.
Бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26 октябри соли 2000, № 415 дар хусуси аз таърихи 30 октябри соли 2000 ба муомилот баровардани воҳиди нави пули миллии кишвар - "Сомонӣ", ки ба ифтихори бунёдгузори нахустин давлати мутамаркази тоҷикон Исмоили Сомонӣ (849-907) номгузорӣ шудааст, эълон гардид ва пулҳои коғазӣ бо арзиши 1, 5, 10, 20, 50, 100 сомонӣ ва воҳиди хурди он бо арзиши 1, 5, 20, 50 дирам ба муомилот бароварда шуданд.
Дар пулҳои коғазии нав расми арбобони бузурги муосир ва гузаштаи халқи тоҷик ва ҳамчунин тасвири ёдгориҳои меъморӣ ва таърихии Тоҷикистон, ашёи санъату ҳунари мардуми тоҷик ҷой дода шудаанд.
Бо мақсади такмили сохтори низомии пулии кишвар бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон №УП 645 аз 28 августи соли 2001, аз таърихи 3 сентябри соли 2001 тангаҳои филизии барориши Бонки миллии Тоҷикистон бо арзиши 1, 3, 5 сомонӣ ва 5, 10, 20, 25, 50 дирам ба муомилот бароварда шуданд.Ин тангаҳо дар Корхонаи сикказании шаҳри Санкт-Петербурги Федератсияи Русия тайёр карда шуданд. Муқаррар гардид, ки тангаҳои филизӣ бо пулҳои коғазии ҳамарзиш баробар гардиш хоҳанд кард.
Пули миллӣ, ки дар минтақаи гардиш эътибори кофӣ дорад, рамзи шоёни Тоҷикистони мустақил гашт ва ба сифати воситаи боэътимоди танзими иқтисодиёти тараққикардаистодаи кишвари мо хизмат хоҳад кард. Имрӯз сомонӣ яке аз пулҳои устувор дар Идтиҳоди давлатҳои мустақил маҳсуб мегардад, ки таваҷҷӯҳи доираҳои молиявии давлатҳои ҳамсояро ба худ ҷалб намудааст.
Моҳи ноябри соли 2004 аввалин тангаҳои хотиравии Тоҷикистон ба муомилот бароварда шуданд: тангаҳои арзиши 5 сомонӣ ба ифтихори 10-солагии қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва тангаҳои арзиши 3 сомонӣ ба ифтихори 80-солагии пойтахти Тоҷикистон, ш. Душанбе. Ин тангаҳо дар ду шакл - аз нуқра ва маводи омехта (латун ва мелхиор) сикка зада шудаанд. Тангаҳое, ки аз маводи омехта сикказанӣ шудаанд дар муомилоти пулии ҷумҳурӣ қарор доранд.

Ифтитоҳи Маҷтамаъи таърихӣ - фарҳангии “Истиқлол” дар шаҳри Хуҷанд

hiradmand1996 — Sun, 09 Oct 2016 09:29:32 GMT

Ифтитоҳи Маҷтамаъи таърихӣ - фарҳангии “Истиқлол” дар шаҳри Хуҷанд

Дар маркази шаҳри Хуҷанд бо ширкати Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон Маҷтамаъи таърихӣ - фарҳангии “Истиқлол” ифтитоҳ шуд.
Бино ба гузориши дафтари матбуотии Сардори давлат, сохтмони ин иншооти таърихӣ-фарҳангӣ моҳи майи соли 2016 оғоз гардида, акнун ба макони дӯстдоштаи сайру гашт ва тамошои сокинону меҳмонони шаҳри Хуҷанд мубаддал мегардад. Он аз ҷониби мутахассисони Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди «Суғд Гиитиз» таҳия гардидааст ва маблағи лоиҳавии он 37 миллион сомониро ташкил медиҳад.
Баландии муҷассама 53 метр буда, дар он тоҷ ва ҳафт ситораи доирашакл давр мезанад. Дар баландии 21 метри он майдончаҳо барои тамошо сохта шудааст ва дорои лифтҳои махсус мебошад.
Масоҳати умумии маҷмаа 1 ҳазору 127 метри мураббаъро ташкил медиҳад. Дар таҳхонаи он толорҳои намоишӣ ва таърихию фарҳангӣ мавҷуд аст, ки дар он харитаи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва муқаддасоту арзишҳои миллӣ ҷойгир карда шудааст. Гузаргоҳҳои зеризаминӣ барои ба толори намоишӣ пайвастани сокинон пешбинӣ шудааст.
Фармоишгари иншоот Идораи сохтмони асосии вилояти Суғд ва пудратчиён Ҷамъияти дорои масъулияти маҳдуди «Хуҷандсохтмон-1», ҶДММ«СМС», ҶДММ «Каскад» ва ҶДММ «Стройкомплекс» мебошанд.
Зимни тамошо аз ин маҷмаа Сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон ба кори сохтмончиён, ки дар як муддати кутоҳ чунин як иншооти зеборо бунёд кардаанд, баҳои баланд дод.

Бемории зуком

hiradmand1996 — Sun, 09 Oct 2016 09:14:05 GMT

Бемории зуком

На ҳама бемории роҳи нафас зуком аст. Баробари пайдо шудани сулфа ё атса, дарди гӯшу гулӯ ё рафтани оби чашму бинӣ ҳатман ба ҳамдигар мегӯем, ки «зуком шудаӣ». Вале набояд фаромӯш кард, ки ин ҳама нишонаи танҳо зуком нест ва метавонад бемориҳои шадиди роҳи нафас низ бошад.

Пас, зуком чӣ гуна беморист ва сабаби асосии гирифторӣ ба он дар чист?

Зуком (русси: грипп) бемории вирусӣ буда давомнокии он ду ҳафта, яъне 14 рӯз аст. Мо дар ин муддат онро табобат кунем ҳам мегузараду табобат накунем ҳам мегузарад, вале фарқияташ дар он аст, ки агар онро табобат кунем пурра нест мешавад, вале агар табобат накунем нишонаҳои аввал ё худи бемории зуком мегузараду оризаҳояш боқӣ мемонанд. Бештар илтиҳоби шуш, илтиҳоби пардаи гӯш, ки онро патит ҳам мегӯянд, бронхити шадид аз ҷумлаи оризаҳои зукоманд, ки метавонанд шакли музминро гиранд. Сабаби асосии беморшавӣ суст шудани қувваи муҳофизатии организм аст. Чун қувваи муҳофизатӣ суст шуд, инсон ба ҳама гуна беморӣ, аз ҷумла ба зуком низ зуд-зуд гирифтор мешавад. Аз ин хотир, аввал бунияи инсонро бояд мустаҳкам кард. Зуком бештар дар ҳавои намӣ, фаслҳои зимистону баҳор пайдо мешавад. Ҳамчунин шамоли дутарафа метавонад сабаби беморшавӣ гардад.

Тафовути зуком аз бемориҳои роҳи нафас дар чист ва чӣ нишонаҳо аз беморӣ дарак медиҳанд?

Дар ҳар ду ҳолат ҳам таби баланд, дарди сар, дарди гулӯ, обравӣ аз чашму бинӣ, гирифтани димоғ ва сулфа пайдо мешаванд. Фарқ дар он аст, ки ҳангоми зуком ҳамин дардҳо шакли вазнинтарро мегиранд. Ҳамчунин ҳангоми зуком дарди мушаку устухон ё буғумҳо авҷ мегиранд, ки ин нишона ҳангоми бемориҳои шадиди роҳи нафас дида намешаванд. Дар давоми 3-4 рӯзи аввал хуруҷи бемор ба назар мерасад ва пас аз рӯзи 4-5 - ум вазъияти бемор то андозае ба эътидол меояд ва боз дар рӯзҳои 10-11- ум як бори дигар беморӣ хуруҷ мекунад, вале нисбат ба рӯзҳои аввал каме сабуктар. Ва пас он ҳамаи аломатҳои беморӣ бартараф мешаванд. Барангезандаи зуком вирус аст, бемориҳои роҳи нафас бошанд вирусӣ нестанд. Зуком гузаранда аст. Ҳангоми гирифторӣ ба зуком сулфаи балғамдор пайдо мешавад, ҳангоми бемориҳои шадиди роҳи нафас бошад аксаран сулфаи хушк ба назар мерасад.

Зуком бо кадом роҳҳо мегузарад ва чӣ тавр онро пешгирӣ кардан мумкин аст?

Агар бемори гирифтори зуком худро нағз нигоҳубин кунад, дар давоми 7 рӯз бемориаш мегузарад. Зуком бо роҳи қатраӣ-ҳавоӣ аз нафари бемор ба каси сиҳат мегузарад. Аз ин хотир, аз рӯзи аввал нӯшокиҳои гарм, чун чой, чой бо лимӯ ва асал, бо мураббо, нӯшоба аз гиёҳҳои шифобахш шифобахш (гвоздика, коланхоэ, душица) метавонад пеши роҳи ин бемориҳоро гирад. Ҳамчунин ба оби гарми хокаи ҳардал (горчица) дошта то 10-15 дақиқа доштани дасту пойҳо манфиатбахш аст. Истеъмоли чойи хунук ё нӯшобаҳои хунуки дигар сабабгори гирифтор шудан ба бемориҳои вазнинтаре, чун илтиҳоби шуш, атити шадид (дарди гӯш) ва гайморит шуда метавонанд. Аз ин рӯ, ҳамаи нӯшокиҳоро дар шакли гарм истеъмол намудан лозим аст.

Вақти гирифторӣ ба зуком чӣ бояд кард?

Агар ҳарорати бадан то 37,5 дараҷа бошад, худи ҷисми инсон бояд бо беморӣ мубориза барад. Агар ҳамин нишондодро мо ба таври сунъӣ паст кунем, рафта-рафта ҷисм ба он одат мекунад ва минбаъд низ наметавонад бо он мубориза барад. Дар ин ҳолат агар ба бадани бемор маҳлули спирту обро омехта молед, табро паст мекунад. Дар ҳолати аз 37,5 боло рафтани таби бадан доруи паратсетамол ё дигар доруҳои дар таркибашон паратсетамолдошта барои кӯдакон ба миқдори 0,2 мг ва барои калонсолон ба миқдори 0,5 мг дар як рӯз 3 маротиба тавсия дода мешавад. Барои кӯдакон бештар кислотаи аскарбин ва витамини ревит тавсия дода мешавад. Бештар ҳангоми пайдоиши зуком, ки барангезандааш вируси навъи А мебошад, доруи ремантадинро тавсия додан мумкин аст. Онро дар рӯзи аввал 100 миллиграмм се маротиба, рӯзи дувуму сеюм 100 мл. ду маротиба, ва дар рӯзҳои 4-5-ум ба миқдори 100 мл. рӯзе як маротиба истеъмол кардан мумкин аст. Барои пешгирии зуком бошад, дар муддати то 2 ҳафта рӯзе 50 миллиграмӣ тавсия дода мешавад. Барои сари вақт паст кардани таби кӯдакон шамъчаҳои табобатии виферон низ кӯмак мерасонанд. Дар ибтидо истифодаи ҳаби аннаферон зукомро хуб пешгирӣ намуда, онро сари вақт бартараф месозад. Ба хусус барои кӯдакон хеле муфид аст. Дар рӯзи аввали беморӣ онро 8 маротиба ҳар ду соат додан мумкин аст. Ҳар ҳаби онро 15-30 дақиқа пеш аз хӯрок ё ним соат пас аз он истеъмол кардан лозим аст. Аз рӯзи дуюм то пурра шифо ёфтан рӯзе 3 маротиба тавсия дода мешавад

Испанд

hiradmand1996 — Sun, 09 Oct 2016 08:43:08 GMT

Испанд

Испанд баландиаш 20-80 см ва бўи сахти ба худ хос дорад. Решааш – тирреша буда, дарозиаш то 3 см ва ғавсиаш то 10 см мебошад. Баргҳояш – паҳанаки барги испанд бо 2-3 ќисм таќсим шудааст. Гулҳояш – ранги зарди паст ва ё сафедчатоб мебошанд. ҷойгиршавиашон яктогӣ бо думчаҳои кўтоҳ буда, косабаргҳояш 5-то, одатан ба 3 ќисм таќсимшудагӣ, дарозиашон 11-25мм, гулбаргаш 5-то дарозиаш 1,2-2,5 см мебошад. Мева – ќутичаи доирашакл, камтар пачаќи сеќисмаи сепалла, диаметраш 1-1,2 см мебошад. Тухмаш – ранги ҷигарӣ ва ё ҷигарии баланд дошта, кунҷдори камтар ноҳамвор буда, то 4 мм дар дарозӣ мебошанд. 18 Як растанӣ то 120 ҳазор тухм меандозад. Вазни 1000 дона тухмаш ба 2,5-3г баробар аст.

Макон

Испанд дар ҷойҳои офтобрўя, лаби ҷариҳои кўҳҳо, дар нишебиҳои кўҳҳо ва адирҳо вомехўрад. Моҳҳои май-август гул карда мева медиҳад.

Сифати доругӣ

Испанд аз даври ќадим ҳамчун растаниҳои дорувории машҳур маълум буд. Дар китоби ќадимаи форсу-тоҷик «Авесто» (асри XII-V пеш аз молод) ҳамчун растание, ки барои ором кардани системаи асаб ва ҳамчун моддаи барои хушбӯй кардан, яъне бўи бадро нест кардан истифода бурда мешуд. Бо испанд беморҳоро ва мурдаҳоро дуд карда му- олиља мекарданд. Олимони юнонӣ Диоскорид (асри 1) испандро ҳамчун даруворї барои табобати сустбинии чашмҳо истифода мебурд. Сион дар китоби худ «Алќонун» испандро ҳамчун доруворӣ барои табобати дарди узвҳо ва буғумҳо пешниҳод мекард. Барои истеҳсолоти фармокологї испандро дар ваќти гулкуниаш мечинанд, барои ин ќисмҳои болоии растаниро бо достҳо бурида, дар болохонаҳо ё ки дар таги соябонҳо бо ќабатҳои 7-10 см дар болои ќоғаз ё латта хушк мекунанд. Аз алафи испанд ва тухмаш моддаҳои алкалоидро (пегамин ва гармин) -ро ҷудо карда мегиранд. Тафтишотҳои фармокологї нишон доданд, ки обҷўши (настой) 1% ва 10 % аз алафи испанд тайёр кардагї зидди стафилакок муборизаи фаъолона бурда метавонад ва дар об љўшонида 1% ва 0,25% алафи испанд хусусияти сахти зидди микробиро дорад.